Onderwijs en kinderen

Lentekriebels — vanaf groep 1

De Week van de Lentekriebels is een nationale projectweek voor het basis- en speciaal onderwijs waarin extra aandacht is voor relationele en seksuele vorming; het is een initiatief van Rutgers en de GGD'en (bron). Het lespakket 'Kriebels in je buik' is een digitale methode voor groep 1 tot en met 8 met 56 lessen rond vier thema's, waaronder sociaal-emotionele ontwikkeling met gendergelijkheid en seksuele diversiteit (bron). Sinds december 2012 moeten alle basisscholen aandacht besteden aan respectvol omgaan met seksualiteit en diversiteit, waaronder seksuele diversiteit (bron).

In maart 2021 stelden de Kamerleden Bisschop (SGP) en Bruins (ChristenUnie) schriftelijke vragen over de lesmaterialen van Rutgers, onder meer over de suggestie dat kinderen kunnen kiezen uit een reeks van geslachten. Voorzij publiceerde de vragen. Wat er per leerjaar in de lessen staat, vind je in de ouderbrochure van het lespakket (bron).

Sociale transitie op school

Sociale transitie betekent dat een kind of jongere een andere naam, andere voornaamwoorden of andere kleding aanneemt. De Cass Review, het Britse onderzoek naar de genderzorg voor minderjarigen, noemde sociale transitie in het tussenrapport (2022) een actieve interventie en geen neutrale handeling, omdat zij grote gevolgen kan hebben voor het psychisch functioneren van het kind (bron). In het eindrapport (2024) staat dat het advies over de risico's en voordelen van sociale transitie bij jonge kinderen klinische betrokkenheid vraagt en geen taak is voor medewerkers zonder passende klinische opleiding (bron).

De systematische review over sociale transitie die voor de Cass Review is gemaakt, concludeert dat robuust bewijs voor de voordelen of de nadelen van sociale transitie bij kinderen en adolescenten ontbreekt (bron). De Cass Review schrijft ook dat sociale transitie in de kindertijd mogelijk het verloop van de identiteitsontwikkeling verandert (bron). Zie ook puberteitsremmers.

In Engeland hoorde de Cass Review van veel ouders dat hun kind sociaal getransitioneerd was en in de gekozen genderidentiteit werd bevestigd zonder dat zij erbij betrokken waren, meestal nadat een tiener op school uit de kast was gekomen (bron). Hoe vaak dat in Nederland gebeurt, is in de bronnen die wij hebben geraadpleegd niet te vinden.

Wat pedagogen en behandelaars erover zeggen

Niet iedereen vindt seksuele vorming vanaf groep 1 passend. Orthopedagoog Hans Koppies zegt in een interview op Pedagoogle (27 maart 2023) dat seksuele voorlichting vooral past in groep 7 en 8 en dat de primaire taak bij de ouders ligt. Zijn stelling dat kinderen niet met seksuele oriëntatie en genderidentiteit bezig zijn, is zijn eigen opinie.

Een ander geluid komt van de behandelaar Transvisie Zorg. In het Tijdschrift voor Kinder- en Jeugdpsychotherapie (2017, op de site van de VKJP) beschrijft een medewerker hoe scholen worden begeleid bij de 'coming out' van een leerling met genderdysforie, met een plan dat samen met het kind, de school en het gezin wordt gemaakt. Dit artikel is een praktijkbeschrijving van één organisatie, geen standpunt van de VKJP als beroepsvereniging.

Ouders en de school

De wettelijke informatieplicht van scholen loopt via de schoolgids en het schoolplan, plus de verplichting om ouders te informeren over de vorderingen van hun kind (bron). Wat een school moet doen wanneer een leerling een andere naam of andere voornaamwoorden wil gebruiken, hebben wij in de wet niet kunnen vinden. Scholen hebben daarnaast een zorgplicht voor de veiligheid van leerlingen (bron).

Ouders kunnen de lesinhoud nagaan via de ouderbrochure van het lespakket, het schoolplan en de schoolgids.

De groep jongeren in de genderzorg

De Cass Review beschrijft dat de genderkliniek GIDS vóór 2009 minder dan vijftig kinderen per jaar zag en dat er in 2021/22 naar opgave ongeveer vijfduizend verwijzingen waren, een getal waarin mogelijk dubbeltellingen zitten. Vanaf 2014 namen de verwijzingen exponentieel toe, met een meerderheid van bij de geboorte als meisje geregistreerde jongeren in de vroege tienerjaren (bron). Kinderen en jongeren die naar genderklinieken worden verwezen hebben vaker psychische problemen dan de algemene bevolking, en volgens de systematische reviews voor de Cass Review komen ook autisme en ADHD in die groep waarschijnlijk vaker voor (bron). De Cass Review noemt invloed van leeftijdsgenoten en de sociaal-culturele omgeving als een van de mogelijke verklaringen voor de stijging, en ook als de mogelijk meest omstreden verklaring (bron). Een verband met schoolvoorlichting leggen deze bronnen niet.

Voor wat de medische gevolgen kunnen zijn: zie operaties en detransitie.

Veelgestelde vragen